Zekat vermekle yükümlü olup olmadığımızı belirleyen ölçüye nisap denir. Nisap, kişinin temel ihtiyaçları ve borçları dışında sahip olduğu malın belli bir sınıra ulaşmasını ifade eder. Herkesin zekat vermesi gerekmez; ancak Allah'ın verdiği imkan belli bir düzeye ulaştığında bu ibadet devreye girer. Bu yazıda nisabın nasıl hesaplandığını genel hatlarıyla ve sade bir dille ele alıyoruz.

Nisap kavramı, zekatın gelişigüzel değil, adil ve ölçülü bir sistem içinde işlemesini sağlar. Bu sayede geçimini zar zor sürdüren kişiye ek bir yük binmezken, imkanı gerçekten yerinde olandan pay alınır. Böylece zekat, kimseyi zora sokmadan tam da olması gereken yerden toplumun dokusuna geri döner. İlk bakışta hesaplama biraz karmaşık görünebilir; ancak temel mantığını kavradığınızda işin aslında oldukça sade olduğunu göreceksiniz. Önemli olan hangi varlıkların hesaba katılacağını ve nelerin düşüleceğini bilmektir. Aşağıda bu adımları tek tek ve sade bir dille açıklıyoruz.

Nisap nedir?

Nisap, kısaca zenginlik sınırı olarak tanımlanır. Bir kişinin malı bu sınıra ulaşır ve üzerinden bir kameri yıl geçerse, zekat vermesi gerekli hale gelir. Bir yıl bekleme şartı, anlık dalgalanmaların değil, gerçek ve kalıcı bir birikimin esas alınmasını sağlar. Nisap ölçüsü klasik kaynaklarda altın ve gümüş üzerinden belirlenmiştir.

Altın ve gümüş nisabı

Genel kabule göre nisap miktarları şöyledir:

• Altın: yaklaşık 80 gram.
• Gümüş: yaklaşık 561 gram.

Günümüzde nakit para, banka mevduatı, ticaret malı ve tahsil edilebilir alacaklar gibi varlıklar genellikle altın nisabı esas alınarak değerlendirilir. Bu varlıkların toplam değeri nisabı aşıyorsa, zekat gündeme gelir.

Zekat oranı ve hesaplama

Nisaba ulaşan ve üzerinden bir yıl geçen malın kırkta biri, yani yüzde 2,5'i zekat olarak verilir. Basit bir örnekle açıklayalım: elinizde nisabı aşan 100.000 liralık bir birikim bir yıl boyunca kaldıysa, bunun zekatı 2.500 liradır. Hesaplamaya nakit, altın, ticari mallar ve alacaklar dahil edilir; temel ihtiyaçlar, ev eşyası ve borçlar ise düşülür. Görüldüğü gibi hesap, sanıldığı kadar karmaşık değildir.

Hesabınızı yaptıktan sonra

Bu rakamlar genel bir çerçeve sunar; kişisel durumunuz için güvenilir bir kaynağa danışmanız yerinde olur. Zekatınızı hesapladıktan sonra onu hak sahibine ulaştırmak da en az hesap kadar önemlidir. İFYAD, zekatınızı ihtiyaç sahibi ailelere şeffaf ve hızlı biçimde ulaştırır; böylece titizlikle hesabını yaptığınız iyiliğiniz, gerçekten muhtaç olan ellere dokunur.